Waarom ChatGPT geen liefde is

Rob, een van mijn cliënten begon de sessie met dat hij zich enorm schaamt om iets aan mij vertellen. Mijn reactie ging zo’n beetje als volgt: “Joh Rob, ik doe dit werk al zo lang, ik sta eerlijk gezegd nergens meer van te kijken, dus voor de draad ermee”.

Zichtbaar opgelucht zei hij dat hij bijna iedere avond met chat GPT aan het kletsen was over zijn eenzaamheid en gemis van zijn ex-vrouw. ”Zo voel ik me wat minder alleen en chat geeft best wel goede antwoorden waar ik wat aan heb”.

Als psycholoog vind ik die AI tools fascinerend, wat zegt het gebruik hiervan over ons als mens in deze tijd? En wat zegt het gebruik hiervan over het verlangen naar liefde?

Steeds meer mensen vertellen me dat ze praten met A.I. Dat het hen helpt nadenken, structuur geeft, troost biedt. Soms zelfs: “Ik voel me eindelijk gezien.” (zoals Rob).

En eerlijk is eerlijk: dat begrijp ik.

In tijden van liefdesverdriet, eenzaamheid of emotionele verwarring is het ongelooflijk aantrekkelijk om een plek te hebben waar je niet wordt afgewezen. Waar altijd tijd is. Waar woorden mild zijn. Waar je geen gedoe voelt.

Maar precies daar ligt ook het gevaar.

Wat AI fundamenteel mist

De Belgisch-Amerikaanse relatietherapeut Esther Perel (ze is mijn idool!) verwoordde het onlangs scherp: wat wij liefde noemen, kan niet bestaan zonder onzekerheid, verantwoordelijkheid en het risico op verlies.

En laat dat nu precies zijn wat A.I. fundamenteel mist. Liefde is geen gevoel, maar een ontmoeting

We zijn liefde steeds meer gaan definiëren als een gevoel: warm, bevestigend, veilig. Maar liefde is méér dan dat.

Liefde is een ontmoeting tussen twee mensen:

met een lichaam
– met verlangens
– met grenzen
– met verschillen
– en met de mogelijkheid dat het pijn doet

Liefde vraagt iets van je: Aandacht, afstemming. Rekening houden met de ander. Verantwoordelijkheid nemen voor wat jouw woorden en gedrag teweegbrengen.

A.I. kan gevoelens oproepen, maar het kan je niet ontmoeten. Er is geen wederkerigheid. Geen ethische betrokkenheid.

AI vs therapie en menselijke feedback

Wat A.I. zo aantrekkelijk maakt, is precies wat menselijke relaties soms zo ingewikkeld maakt:

– geen conflict
– geen afwijzing
– geen ongemak
– geen onzekerheid
– geen breuk

Maar in echte relaties zijn dit geen bugs — het zijn features.
Juist door wrijving ontdek je wie je bent, wat je nodig hebt, waar je grenzen liggen.

Een relatie zonder frictie voelt misschien veilig, maar ze leert je niets over liefde. Je voelt het écht — en toch is het niet hetzelfde

Een belangrijk punt van Perel raakt iets fundamenteels: dat iets echt voelt, maakt het nog niet waar.

Je kunt je gezien voelen. Gesteund. Begrepen.

En toch is dat iets anders dan liefde tussen twee mensen.

A.I. is niet verantwoordelijk voor jou. Het draagt geen consequenties, loopt geen risico jou te verliezen.

En liefde zonder risico op verlies… is geen liefde. Het is comfort. A.I. is dus geen neutrale gesprekspartner

Wat vaak vergeten wordt: A.I. is geen wezen. Het is een businessproduct. Het doel is niet dat jij groeit in verbinding met anderen. Het doel is dat jij blijft terugkomen.

Dat maakt het wezenlijk anders dan een therapeut, vriend of geliefde, die moreel betrokken is bij wat jij doet met wat er gezegd wordt.

Wat zegt dit over jou?

Misschien wel het belangrijkste: de aantrekkingskracht van A.I. zegt iets over ons verlangen.

Naar:
– erkenning
– aanwezigheid
– mildheid
gehoord worden zonder oordeel

Dat verlangen is menselijk. Begrijpelijk. En vaak extra sterk na liefdesverdriet.

Maar het antwoord ligt niet in een frictieloze simulatie van liefde. Het ligt in het leren verdragen van echte nabijheid — mét alles wat daarbij hoort.

A.I. kan een hulpmiddel zij of een spiegel of een tijdelijke steun.

Maar als je merkt dat je verlangt naar een relatie zonder risico, zonder pijn, zonder verlies — dan verlang je niet naar liefde, maar naar bescherming.

En echte liefde vraagt iets anders: de moed om geraakt te worden. En soms ook: om littekens te dragen.

Want, zoals Perel het zo mooi zegt: er is geen liefde zonder de angst om haar te verliezen.

Liefs, Hester